Dijital Miras Nedir?

Dijital Miras Kavramının Tanımı
Dijital miras kavramı, bilişim teknolojilerinin gelişimi ile birlikte ortaya çıkan yeni bir kavramdır. Dijital miras, kişilerin internet ortamında bıraktığı veri, hesap, içerik ve haklara ilişkin bir kavramdır. Dijital mirasın içeriği yalnızca ekonomik değer taşıyan aktifler ile sınırlı değildir. Örneğin, sosyal medya hesapları, e-posta hesapları, fotoğraf ve video arşivleri, bloglar, oyun hesapları, e-ticaret hesapları, dijital para cüzdanları, fikri mülkiyet hakları gibi dijital varlıklar dijital mirasın kapsamına girmektedir.
Dijital mirasın özellikleri şunlardır:
- Dijital miras soyut ve sanal bir nitelik taşımaktadır. Dijital miras fiziksel olarak tutulamaz veya görülemez. Dijital mirasın varlığı ve erişimi internet bağlantısı ve şifre gibi araçlara bağlıdır.
- Dijital miras kolayca çoğaltılabilir ve değiştirilebilir. Dijital mirasın kopyalanması veya silinmesi fiziksel bir iz bırakmaz. Dijital mirasın sahipliği ve orjinalliği ispatlanması zor olabilir.
- Dijital miras küresel bir nitelik taşımaktadır. Dijital miras sınırları aşan bir şekilde depolanabilir ve paylaşılabilir. Dijital mirasın bulunduğu sunucu veya platformun hukuki statüsü farklı ülkelerde farklılık gösterebilir.
Türk Hukukunda Dijital Miras
Türk hukukunda dijital miras kavramına yönelik herhangi bir yasal düzenleme bulunmamaktadır. Ancak, Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 599. maddesi gereğince külli halefiyet ilkesine göre, mirasçılar miras bırakanın ölümü ile tüm malvarlığı haklarını doğrudan doğruya kazanırlar. Bu ilkeye göre, dijital miras da terekenin bir parçası olarak kabul edilebilir.
Ancak dijital mirasın tespiti ve devri konusunda karşılaşılan bazı sorunlar vardır. Bunlar şunlardır:
- Dijital mirasın varlığından haberdar olmama: Mirasbırakanın sahip olduğu dijital varlıkların tamamından haberdar olmayabilir. Bazı dijital varlıklar gizli veya unutulmuş olabilir. Mirasçıların bu varlıkları tespit etmesi zor olabilir.
- Dijital mirasa erişim engeli: Mirasçıların dijital varlıklara erişimi için internet bağlantısı, şifre, kullanıcı adı gibi bilgilere ihtiyaç vardır. Mirasbırakan bu bilgileri paylaşmamış veya kaydetmemiş olabilir. Ayrıca, dijital varlıkların bulunduğu sunucu veya platformun gizlilik politikası, kullanım şartları veya hizmet sözleşmesi mirasçıların erişimini engelleyebilir.
- Dijital mirasın korunması ve yönetimi: Mirasçılar dijital varlıklara eriştikten sonra bunları korumak, yönetmek, devretmek veya silmek isteyebilirler. Ancak, dijital varlıkların korunması ve yönetimi teknik ve hukuki açıdan zorluklar içerebilir. Örneğin, dijital varlıkların yedeklenmesi, şifrelenmesi, güncellenmesi gibi işlemler gerekebilir. Ayrıca, dijital varlıkların devri veya silinmesi için ilgili sunucu veya platformun izni veya onayı gerekebilir.
Dijital miras ile ilgili Türk hukukunda verilen ilk karar Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin 13.11.2020 tarihli kararıdır.1 Kararın ilgili kısmına ulaşmak için tıklayınız. Bu kararda, ölen kişinin eşinin iCloud hesabının terekeye dahil edilmesi talebi reddedilmiştir. İstinaf Mahkemesi ise, terekenin tespitinin reddi kararını bozarak, dijital miras kavramını tanımış ve dijital mirasın ekonomik değer taşıması halinde terekeye dahil edilebileceğini belirtmiştir. Ayrıca, dijital mirasın özel hayatın gizliliği açısından değerlendirilmesi gerektiğini ifade etmiştir.
Her ne kadar Antalya Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen bu karar ile dijital mirasın varlığı kabul edilmişse de mevzuatımızda bu konuda emredici bir düzenleme mevcut değildir. Mevzuatımızdaki bu eksikliğin giderilmesiyle birlikte dijital varlıkların intikali, paylaşımı ve kullanılması aydınlatılmış olacaktır. 
 
1https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2802674